بازار آهن ۱۸ شهریور ۱۴۰۵: تاثیر مقررات تجاری و کنترل ارزی

تحلیل مقررات تجاری و کارت‌های بازرگانی در بازار فولاد

سیاست‌گذاری‌های ارزی و مقررات صادراتی طی سال‌های اخیر دست‌خوش تغییرات متعدد شده و پدیده‌هایی نظیر کارت بازرگانی یک بار مصرف را در نظام تجاری کشور به وجود آورده است. در مبادلات بین‌المللی کامودیتی‌ها، شفافیت و شناسه دائمی اصل نخست تجارت محسوب می‌شود و خریداران خارجی تنها با پروژه‌های دارای رهگیری دقیق معامله می‌کنند. وجود کارت‌های غیرواقعی در خروجی‌های مرزی، علاوه بر اختلال در بازگشت ارز صادراتی، قیمت پایه مقاطع را در بازار داخلی دچار نوسان غیرقابل پیش‌بینی می‌کند.

ایجاد ضوابط جدید تجاری و حذف این کارت‌ها از زنجیره صادرات ورق و شمش، عرضه مبادلات را به سمت تولیدکنندگان اصلی و نمایندگی‌های رسمی هدایت کرده است. حذف واسطه‌های غیررسمی اجازه می‌دهد قیمت‌گذاری در بورس کالا بر اساس فرمول‌های واقعی عرضه و تقاضا انجام شود و از رقابت‌های کاذب در رینگ داخلی جلوگیری به عمل آید.

نقش سیاست‌های صادراتی و موانع غیرتعرفه‌ای در بازار آهن ۱۸ شهریور ۱۴۰۵

نگاهی به سیاست‌های تجاری کشورهای مختلف نشان می‌دهد موانع غیرتعرفه‌ای به ابزاری رایج برای حفظ بازار داخلی تبدیل شده‌اند. در کشورهای شمال آفریقا از جمله مصر، الجزایر، مراکش، تونس و لیبی، دولت‌ها با بهره‌گیری از سیستم پیچیده مجوز واردات، کنترل‌های ارزی و استانداردهای فنی، ورود مقاطع فولادی خارجی را محدود کرده‌اند. در این میان الجزایر تنها صادرکننده خالص منطقه است و سایر کشورها با ابزار قانونی از صنایع بومی خود در برابر واردات ارزان‌قیمت حمایت می‌کنند.

در ایران نیز اعمال مقررات بازار آهن و تعیین عوارض صادراتی فولاد با هدف تنظیم بازار داخل صورت می‌گیرد. برقراری تعادل میان صادرات برای تامین ارز و حفظ عرضه داخلی برای پروژه‌های عمرانی، مهم‌ترین چالش سیاست‌گذار است. هر زمان عوارض صادراتی یا محدودیت‌های ارز حاصل از صادرات تشدید می‌شود، حجم عرضه در بازار داخلی افزایش یافته و نرخ روز مقاطع تحت فشار نزولی یا رکود قرار می‌گیرد.

واکنش قیمت ورق گرم به تغییرات عرضه و مقررات بین‌المللی

بررسی دادوستدهای جهانی در ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ نشان‌دهنده دوگانگی شدید میان بازارهای غربی و چین است. در ایالات متحده، شاخص قیمت ورق گرم در هفته نخست سپتامبر از مرز ۱۲۲۰ دلار در هر تن کوتاه عبور کرد که بالاترین سطح از مه ۲۰۲۲ است. میانگین نرخ ورق گرم آمریکا در ماه آگوست نسبت به ابتدای سال بیش از ۲۵ درصد رشد داشته است. تولید خام فولاد آمریکا در هفته منتهی به ۲۹ آگوست با افت ۱.۶ درصدی به ۱.۸۱۸ میلیون تن کوتاه رسید و نرخ بهره‌برداری از ظرفیت‌ها روی ۷۸.۷ درصد قرار گرفت.

در اروپا نیز قیمت ورق گرم شمال قاره تحت تاثیر هزینه بالای واردات و توقف ۶۰ روزه کوره بلند شماره ۲ شرکت تیسن‌کروپ برای تعمیرات اساسی، به بالای ۷۴۰ یورو رسید. این در حالی است که بازار چین با تقاضای ضعیف مواجه است. در بازار داخلی، مدیریت تحویل مواد اولیه توسط مجموعه‌های بزرگ مانند فولاد مبارکه مانع از گسست زنجیره تامین صنایع پایین‌دستی مانند قوطی‌سازی و بسته‌بندی شده و ثبات نسبی را در تامین ورق حفظ کرده است.

توسعه ظرفیت‌های تولیدی و جهش مواد اولیه صنعتی

تغییرات قیمتی تنها ناشی از مقررات نیست؛ بلکه هزینه تمام‌شده تولید نیز کف قیمتی بازار را جابه‌جا می‌کند. بر اساس گزارش ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ شرکت ایران ذوب، پروژه توسعه این مجموعه ظرفیت تولید قطعات ریخته‌گری فولادی و چدنی را از ۱۰ هزار تن به ۲۵ هزار تن افزایش داده است. تولید آزمایشی این افزایش ظرفیت ۱۵ هزار تنی از ابتدای شهریورماه آغاز شد. این طرح توسعه در شرایطی به بهره‌برداری رسید که قیمت مواد اولیه در سال ۱۴۰۵ رشد ۳ تا ۴ برابری را تجربه کرده و نقدینگی کارخانه‌ها را تحت فشار قرار داده است.

در سطح بین‌المللی نیز سرمایه‌گذاری‌های سنگین برای کاهش هزینه‌های ساخت انجام می‌شود. شرکت‌های هیوندای استیل و پوسکو ساخت مجتمع ۵.۸ میلیارد دلاری در لوئیزیانای آمریکا را با ظرفیت ۲.۷ میلیون تن آغاز کرده‌اند که از سال ۲۰۲۹ با فناوری احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی فعال می‌شود. ۱.۸ میلیون تن از محصولات این واحد ورق خودرو و ۹۰۰ هزار تن فولاد عمومی خواهد بود که بخش عمده آن توسط هیوندای، کیا و پوسکو پیش‌خرید شده است.

جایگاه کانی‌های فلزی و انرژی در رقابت‌پذیری فولاد ایران

بر اساس تحلیل‌های منتشرشده در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، ایران با اتکا به دسترسی به منابع انرژی و سهم بالای کوره‌های قوس الکتریکی، سهم ۱.۷ درصدی و رتبه دهم جهان را در تولید فولاد تثبیت کرده است. با این حال، الزامات جدید جهانی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و حرکت به سمت فولاد سبز، مقررات جدیدی را بر صادرات فرض می‌کند. صنعت فولاد که ۷ تا ۸ درصد گازهای گلخانه‌ای جهان را تولید می‌کند، برای ماندن در بازار صادراتی نیازمند بازسازی کوره‌های پخت آهک و دولومیت و استفاده از فناوری‌های کم‌کربن است.

جهت مدیریت هزینه‌های ساخت‌وساز و برآورد دقیق متراژ مصالح پروژه‌ها، استفاده از ابزار محاسبه وزن به مهندسان کمک می‌کند تا پیش از ثبت سفارش، حجم دقیق مقاطع مورد نیاز را بر اساس استانداردهای ملی استخراج کنند.

پرسش‌های متداول درباره مقررات و قیمت بازار آهن