ورق گالوانیزه

جرم پوشش روی و استانداردهای سنجش آن

پوشش روی روی سطح فولاد به عنوان یک لایه فداشونده عمل می‌کند؛ به این معنی که در مواجهه با عوامل خورنده محیطی، روی زودتر از فولاد اکسید شده و مانع از آسیب به بدنه اصلی ورق می‌شود. میزان این پوشش در جفت سطوح بالا و پایین ورق محاسبه شده و با حرف Z همراه با یک عدد مشخص می‌شود. برای مثال، استاندارد Z120 نشان‌دهنده وجود حداقل ۱۲۰ گرم روی در هر متر مربع از مجموع دو طرف ورق است.

در پروژه‌های صنعتی و ساختمانی، انتخاب کلاس پوشش باید بر اساس میزان رطوبت و آلاینده‌های جوی انجام شود. ورق‌های با پوشش سبک نظیر Z100 یا Z120 عموماً در قطعاتی استفاده می‌شوند که در تماس مستقیم با بارش قرار ندارند یا قرار است بعداً رنگ‌آمیزی شوند. در مقابل، برای مناطقی با رطوبت بالا یا سازه‌های مدفون و بیرونی، استفاده از پوشش‌های Z220 تا Z275 الزام استاندارد محسوب می‌شود.

آگاهی از جرم واقعی پوشش در زمان استعلام قیمت ورق گالوانیزه اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش قابل توجهی از اختلاف قیمت محصولات کارخانه‌های مختلف به همین میزان مصرف روی بازمی‌گردد. خریدارانی که تنها به ضخامت پایه ورق توجه می‌کنند، ممکن است در محیط‌های خورنده با زنگ‌زدگی زودرس مواجه شوند.

ابعاد، ضخامت پایه و فرم‌های عرضه گالوانیزه رول و شیت

ورق پایه که برای گالوانیزه‌کاری استفاده می‌شود، ورق روغنی یا همان حاصل نورد سرد است. ضخامت این ورق پایه معمولاً از ۰.۳ میلی‌متر آغاز شده و تا ۲ میلی‌متر در بازار موجود است. با اضافه شدن لایه روی، ضخامت نهایی اندکی افزایش می‌یابد اما در محاسبات مهندسی، ضخامت اسمی همان ضخامت فولاد پایه در نظر گرفته می‌شود.

این محصول به دو صورت عمده عرضه می‌شود: ورق گالوانیزه به شکل رول یا فابریک به صورت شیت برش‌خورده. گالوانیزه رول معمولاً در عرض‌های ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلی‌متر تولید شده و برای کارگاه‌هایی که خطوط فرم‌دهی پیوسته یا برش طول دلخواه دارند گزینه‌ای اقتصادی‌تر است. وزن هر رول بر اساس عرض و ضخامت بین ۵ تا ۱۰ تن متغیر است.

ارزیابی تلورانس ضخامت در طول کلاف و یکنواختی گل‌های سطح ورق از فاکتورهای کیفی در تحویل بار است. گل‌های روی شامل درشت‌گل، ریزگل و بدون‌گل هستند که امروزه به دلیل مسائل زیست‌محیطی و کیفیت بهتر جهت رنگ‌پذیری، ورق‌های ریزگل و بدون‌گل سهم بیشتری از تولید کارخانه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

کاربردهای مهندسی از ورق شیروانی تا سینی کابل

دامنه کاربرد ورق‌های گالوانیزه بسیار گسترده است و بر اساس فرم‌دهی ثانویه به دسته‌های متعددی تقسیم می‌شود. یکی از پرمصرف‌ترین موارد، تولید انواع ورق شیروانی با طرح‌های کرکره‌ای، ذوزنقه‌ای و طرح سفال است. این فرم‌ها علاوه بر ایجاد هدایت مناسب برای آب باران، صلبیت خمشی ورق‌های کم‌ضخامت را به شدت افزایش می‌دهند.

در بخش تأسیسات ساختمانی و صنعتی، این ورق‌ها ماده اولیه ساخت کانال‌های انتقال هوا، سینی و نردبان کابل و لوازم خانگی نظیر بدنه یخچال و ماشین لباسشویی هستند. همچنین در ساخت مقاطع باز و پروفیل‌های گالوانیزه که در پنجره‌های UPVC و فرم‌های سبک فولادی کاربرد دارند، از ورق‌های کلاف‌شده استفاده می‌شود.

برای برآورد متراژ و وزن مورد نیاز در پوشش سقف یا ساخت کانال، می‌توانید به جدول وزن مراجعه کنید تا محاسبات دقیق بار مرده سازه انجام شود.

علت ایجاد شوره سفید یا سفیدک زدن و راهکارهای انبارداری

یکی از رایج‌ترین مشکلات در نگهداری ورق‌های گالوانیزه، تشکیل اکسید روی یا اصطلاحاً شوره سفید است. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که رطوبت بین لایه‌های فشرده رول یا شیت‌های روی هم چیده شده محبوس شود و اکسیژن کافی برای تشکیل لایه محافظ کربنات روی وجود نداشته باشد. در این حالت، روی به سرعت تجزیه شده و پودری سفیدرنگ و چسبنده تولید می‌کند که پوشش را تضعیف خواهد کرد.

برای جلوگیری از این مشکل در انبار، محموله‌ها نباید مستقیماً روی کف بتنی یا خاکی انبار قرار گیرند. استفاده از پالت‌ها یا چهارتراش‌های چوبی خشک با حداقل فاصله ۱۵ سانتی‌متری از سطح زمین الزامی است. همچنین محیط انبار باید دارای تهویه مناسب باشد تا از تقطیر ناشی از تغییرات دمای شب و روز جلوگیری شود.

در صورت مشاهده نخستین نشانه‌های سفیدک سطح، باید لایه‌ها از یکدیگر جدا شده، با برس نرم یا محلول‌های اسیدی ضعیف پاکسازی شوند و پس از خشک شدن کامل، در محیط خشک با جریان هوا چیده شوند تا از پیشرفت خوردگی لایه روی جلوگیری به عمل آید.

نکات اجرایی در برشکاری، خمکاری و بازسازی لبه‌ها

در فرایندهای ساخت و نصب، ورق گالوانیزه تحت عملیات قیچی‌کاری، سوراخ‌کاری و خمکاری قرار می‌گیرد. هرگونه برش مکانیکی یا حرارتی باعث گسیختگی لایه محافظ روی در امتداد خط برش می‌شود و فولاد پایه را در معرض مستقیم هوا و رطوبت قرار می‌دهد. اگرچه روی تا حدودی حفاظت کاتدی محیطی ایجاد می‌کند، اما لبه‌های لخت عاری از پوشش مستعد زنگ‌زدگی هستند.

برای جبران این ضعف، پس از پایان عملیات برش و سوراخ‌کاری، لبه‌های مقطع باید پاکسازی شده و با اسپری یا رنگ‌های ترمیمی غنی از روی پوشش داده شوند. این رنگ‌ها حاوی درصد بالایی از پودر روی هستند که پس از خشک شدن، پیوستگی پوشش محافظ را در مناطق آسیب‌دیده بازمی‌گردانند.

همچنین در خمکاری‌های شدید باید به زاویه خم و شعاع داخلی توجه شود تا از ترک خوردن و پوسته شدن لایه گالوانیزه روی خط خم جلوگیری شود. استفاده از ابزارهای خمکاری با قالب‌های سالم و بدون پلیسه، کیفیت قطعه نهایی را تضمین می‌کند.

پرسش‌های متداول درباره ورق گالوانیزه