نبشی و ناودانی: سایزبندی، وزن و کاربردهای اجرایی

انواع نبشی از نظر هندسه و روش تولید

نبشی‌ها بر اساس شکل ظاهری به دو دسته بال مساوی و بال نامساوی تقسیم می‌شوند. در نوع بال مساوی که با حرف L و دو عدد یکسان شناخته می‌شود، زاویه و طول هر دو بال کاملاً یکسان است. اما در نبشی بال نامساوی، طول بال‌ها متفاوت بوده و با دو عدد غیرهمسان مشخص می‌گردد. این نوع بیشتر در مواردی کاربرد دارد که فضای نصب در یک جهت محدود است یا گشتاور اینرسی متفاوتی در دو محور نیاز داریم.

از نظر روش تولید، این مقاطع به دو گروه پرسی و فابریک دسته‌بندی می‌شوند. نبشی پرسی از خم کردن ورق فولادی برش‌خورده در دستگاه پرس‌برک تولید می‌شود و زاویه کنج بیرونی آن گرد است. در مقابل، نبشی فابریک مستقیماً از خط نورد گرم شمش فولادی خارج شده و گوشه‌های تیزتر و مقاومت سازه‌ای بالاتری دارد. برای کارهای سازه‌ای حساس و باربر حتماً باید از نوع فابریک استفاده شود.

بررسی ناودانی و تفاوت‌های ناودانی بال موازی و بال شیب‌دار

ناودانی فولادی با مقطع U شکل، شامل یک جان افقی و دو بال عمودی است. ارتفاع جان، سایز اصلی ناودانی را تعیین می‌کند؛ برای مثال ناودانی ۱۰ دارای ارتفاع جان ۱۰ سانتی‌متر است. این مقطع به دو دسته استاندارد UNP با بال‌های دارای شیب داخلی و UPE با بال‌های کاملاً موازی تقسیم می‌شود.

در ناودانی UNP، ضخامت بال از جان به سمت لبه کاهش می‌یابد که این امر سوراخ‌کاری و اتصال پیچ و مهره را سخت‌تر می‌کند. اما در ناودانی UPE، ضخامت بال یکنواخت است و اتصالات فلنجی و پیچی بسیار آسان‌تر اجرا می‌شوند. همچنین ناودانی‌ها بر اساس وزن به دو گروه سبک و سنگین تقسیم می‌شوند که نوع سبک وزنی کمتر از جدول اشتال دارد و نوع سنگین کاملاً با جدول تطابق دارد.

کاربردهای اجرایی نبشی ۱۰ و سایر سایزها در کارگاه

کاربرد مقاطع فولادی بسته به ضخامت و سایز متفاوت است. نبشی‌های سایز کوچک مانند ۳ و ۴ بیشتر در ساخت قاب‌های درب و پنجره، درپوش تأسیسات و شاسی‌کشی سبک به کار می‌روند. سایزهای متوسط نظیر نبشی ۱۰ و سایز ۸، مقاطع کلیدی در ساخت وال‌پست، بادبندها، ستون‌های مرکب و اتصالات تیر به ستون مانند نبشی نشست و نبشی سقفی هستند.

در اجرای وال‌پست‌ها جهت مهار دیوارها در برابر زلزله، استفاده از نبشی ۱۰ یا ۸ به صورت منقطع یا پیوسته الزام مقررات ملی ساختمان است. در سازه‌های صنعتی نیز از نبشی‌های سایز بزرگ برای ساخت خرپاهای سنگین و دکل‌های انتقال نیرو استفاده می‌شود. انتخاب نادرست سایز می‌تواند موجب کمانش عضو تحت فشار یا لرزش غیرمجاز دیوار گردد.

نقش ناودانی در شاسی‌سازی و تیرهای فرعی

ناودانی به دلیل داشتن جان پهن و سخت‌پذیری مناسب در برابر خمش، گزینه‌ای عالی برای تیرهای فرعی، نعل درگاه و قاب‌های باربر است. در ساخت شاسی ماشین‌آلات صنعتی، شاسی کامیون و کفی آسانسور، ناودانی سایز ۱۰ تا ۱۶ بیشترین مصرف را دارد. به کارگیری ناودانی به صورت جفت خصلت تیر صندوقی ایجاد کرده و مقاومت پیچشی آن را به شدت افزایش می‌دهد.

در پل‌سازی و سازه‌های نگه‌بان، ناودانی‌های سنگین هم‌چون سایز ۱۸ و ۲۰ به عنوان مهار جانبی و تیرهای عرضی نصب می‌شوند. هنگام طراحی و اجرا باید توجه داشت که ناودانی به دلیل تقارن تک‌محوری، در صورت عدم مهار جانبی مناسب، تحت بارگذاری دچار کمانش پیچشی جانبی می‌شود.

بررسی نحوه محاسبه وزن نبشی و ناودانی

برای محاسبه وزن نبشی و ناودانی، استاندارد مرجع جدول اشتال است. با این حال، ضخامت تولیدی کارخانه‌های مختلف دارای تلورانس منفی یا مثبت است. فرمول تقریبی محاسبه وزن نبشی برابر است با حاصل‌ضرب مجموع طول دو بال بر حسب متر در ضخامت بر حسب میلی‌متر در طول شاخه بر حسب متر در عدد ثابت ۷.۸۵.

در مورد ناودانی، ضخامت جان و بال در کنار عرض جان تعیین‌کننده وزن نهایی هستند. بارگیری کارخانه‌های مجتمع ذوب‌آهن اصفهان معمولاً نزدیک به حد بالای جدول اشتال است، در حالی که برخی نوردهای خصوصی مقاطع سبک‌تر تولید می‌کنند. برای دسترسی به مقادیر دقیق و استاندارد می‌توانید به جدول وزن مقاطع مراجعه کنید.

نکات مهم خرید و بررسی قیمت نبشی و ناودانی

در زمان استعلام قیمت نبشی و ناودانی، همیشه باید به وزن واقعی هر شاخه و برند تولیدکننده توجه کرد. قیمت کل بار بر اساس وزن باسکول تعیین می‌شود، اما قیمت کیلویی مقاطع سبک ممکن است نازل‌تر به نظر برسد در حالی که از نظر مقاومت ساختمانی تأییدیه مهندس ناظر را دریافت نکند.

علاوه بر این، سلامت ظاهری، عدم تابیدگی طولی، عدم وجود لایه‌لایه شدن در محل خم و یکنواختی ضخامت از موارد مهم در زمان تحویل بار است. انبارداری نامناسب و زنگ‌زدگی شدید عمیق نیز موجب افت ضخامت مؤثر مقطع شده و در تست‌های آزمایشگاهی رد خواهد شد.

پرسش‌های متداول