محاسبه وزن میلگرد و تبدیل شاخه به کیلوگرم

فرمول محاسبه وزن میلگرد و نحوه استفاده در کارگاه

در محاسبات مهندسی و متره آرماتور، وزن هر متر میلگرد از رابطه هندسی حجم ضرب در چگالی فولاد (۷.۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب) به دست می‌آید. وقتی فرمول ساده می‌شود، به عدد ثابت ۰.۰۰۶۱۷ می‌رسیم. برای محاسبه وزن میلگرد کافی است سایز آن را به توان دو برسانید و در ۰.۰۰۶۱۷ ضرب کنید. عدد به دست آمده وزن یک متر از آن سایز به کیلوگرم است.

برای نمونه، وزن یک متر میلگرد سایز ۱۶ برابر است با ۱۶ ضرب در ۱۶ ضرب در ۰.۰۰۶۱۷ که عدد ۱.۵۷۹ کیلوگرم را می‌دهد. حال اگر این عدد را در طول شاخه که معمولاً ۱۲ متر است ضرب کنیم، وزن شاخه میلگرد به دست می‌آید که برای سایز ۱۶ حدود ۱۸.۹۵ کیلوگرم خواهد بود.

برای دسترسی سریع به این مقادیر بدون نیاز به فرمول‌نویسی دست دستی، می‌توانید به صفحه جدول وزن میلگرد مراجعه کنید تا محاسبات دقیق تمام سایزها را یکجا ببینید. همچنین ابزار محاسبه‌گر آنلاین وزن برای تبدیل سریع متراژ کل به کیلوگرم در مقادیر بالا طراحی شده است.

علت اختلاف وزن باسکول با وزن تئوری و جدول اشتال

یکی از سوالات همیشگی خریداران در هنگام تحویل بار این است که چرا وزن کل باسکول با حاصلاضرب تعداد شاخه‌ها در عدد جدول اشتال یکسان نیست. کارخانه‌های مختلف فولادسازی بر اساس مشخصات خط نورد، شمش اولیه و میزان فرسودگی قالب‌های آج، میلگرد را در بازه‌های متفاوتی از تلورانس استاندارد تولید می‌کنند.

طبق استاندارد ملی ایران به شماره ۳۱۳۲، وزن واقعی هر شاخه می‌تواند تا حد مشخصی (بین ۳.۵ تا ۵ درصد بسته به سایز) از وزن تئوری جدول کمتر یا بیشتر باشد. در اصطلاح بازار، به وزنی که روی باسکول مبدا یا مقصد ثبت می‌شود وزن باسکولی و به وزن محاسبه‌شده از روی جدول، وزن تئوری می‌گویند. بارگیری‌های بنکداری و تسویه‌حساب نهایی همیشه بر اساس قبض باسکول انجام می‌پذیرد نه عدد تئوری.

اگر وزن شاخه میلگرد یک کارخانه خیلی کمتر از حد استاندارد باشد، به آن میلگرد سبک یا زیروزن می‌گویند. استفاده از آرماتور خیلی سبک گرچه در ظاهر هزینه خرید تنژ را پایین می‌آورد، اما ممکن است در آزمون‌های مقاومت کششی یا سطح مقطع موثر توسط آزمایشگاه نظام مهندسی رد شود و آرماتوربندی سقف و ستون را با چالش تایید نگرفتن مواجه کند.

جدول محاسباتی سایزهای پرکاربرد میلگرد ۱۲ متری

در پروژه‌های ساختمانی سایزهای ۱۴، ۱۶، ۱۸ و ۲۰ بیشترین حجم خرید را به خود اختصاص می‌دهند. دانستن دقیق وزن هر شاخه از این سایزها به سرپرست کارگاه کمک می‌کند تا ظرفیت ماشین حمل (تک، جفت یا تریلی) را درست انتخاب کند و هزینه حمل بی‌دلیل اضافه نشود.

برای مثال، یک تریلی standard امکان حمل حدود ۲۲ تا ۲۴ تن بار را دارد. اگر قصد سفارش سایز ۱۴ داشته باشید که وزن هر شاخه ۱۲ متری آن حدود ۱۴.۵ کیلوگرم است، یک تریلی گنجایش حمل حدود ۱۶۰۰ شاخه را خواهد داشت. محاسبه دقیق وزن شاخه‌ها جلوی جریمه اضافه تناژ باسکول راهنمایی و رانندگی را می‌گیرد.

• میلگرد سایز ۱۲ — وزن هر متر حدود ۰.۸۸۸ کیلوگرم و وزن شاخه کامل ۱۲ متری حدود ۱۰.۶۶ کیلوگرم است.
• میلگرد سایز ۱۴ — وزن هر متر حدود ۱.۲۱ کیلوگرم و وزن شاخه کامل ۱۲ متری حدود ۱۴.۵۲ کیلوگرم است.
• میلگرد سایز ۱۶ — وزن هر متر حدود ۱.۵۸ کیلوگرم و وزن شاخه کامل ۱۲ متری حدود ۱۸.۹۶ کیلوگرم است.
• میلگرد سایز ۱۸ — وزن هر متر حدود ۲.۰۰ کیلوگرم و وزن شاخه کامل ۱۲ متری حدود ۲۴.۰۰ کیلوگرم است.
• میلگرد سایز ۲۰ — وزن هر متر حدود ۲.۴۷ کیلوگرم و وزن شاخه کامل ۱۲ متری حدود ۲۹.۶۴ کیلوگرم است.

محاسبه درصد پرت برش و اورلپ در خریدهای کارگاهی

مهندس طراح در لیستوفر نقشه، طول دقیق آرماتورهای مورد نیاز را استخراج می‌کند. اما اگر بر اساس همان متره خام خرید انجام دهید، در انتهای مرحله آرماتوربندی حتماً با کسری بار مواجه می‌شوید. علت این مسئله دو چیز است: پرت برش شاخه‌های ۱۲ متری و طول هم‌اوپاری یا همان اورلپ میلگردها.

در کارگاه، میلگرد ۱۲ متری برش می‌خورد و معمولاً قطعات کوچک باقی‌مانده (مثلاً ته شاخه‌های ۵۰ سانتی‌متری) دیگر در ستون یا تیر قابل استفاده نیستند و تبدیل به ضایعات می‌شوند. علاوه بر این، برای وصله کردن دو آرماتور طولی طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، باید طول مشخصی (مثلاً ۵۰ تا ۷۰ برابر قطر) اورلپ ایجاد شود که این متراژ اضافه در متراژ طولی خام نقشه دیده نمی‌شود.

فرمول کارگاهی برای برآورد حجم خرید به این صورت است: ابتدا متراژ طولی کل نقشه را در وزن واحد طول ضرب کنید تا وزن تئوری به دست آید، سپس ۳ تا ۵ درصد بابت پرت برش و اورلپ به عدد نهایی اضافه کنید. برای بررسی موجودی برندها و قیمت مقاطع می‌توانید به بخش دسته‌بندی میلگرد مراجعه کنید.

کنترل وزن بار تحویلی در فاکتور رسمی و قبض باسکول

هنگام تخلیه بار آرماتور در کارگاه، کنترل تطابق وزنی بارنامه با وزن باسکول ورودی الزامی است. تمام خریدهای رسمی از مبدا کارخانه یا انبار بنکداری با دو وزن ارزیابی می‌شوند: وزن مبدا و وزن مقصد. طبق عرف بازار، اختلاف تا حد ۵۰ کیلوگرم در یک پارت ۲۲ تنی به دلیل خطای استاندارد باسکول‌های سنگین قابل چشم‌پوشی است.

تعداد شاخه‌های داخل هر بندیل را بشمارید و با تقسیم وزن کل بندیل بر تعداد شاخه‌ها، وزن متوسط هر شاخه را حساب کنید. اگر وزن شاخه محاسبه‌شده فاصله زیادی با جدول استاندارد داشت، موضوع را قبل از تخلیه کامل و قیچی کردن شاخه‌ها به تامین‌کننده اعلام کنید. فاکتور رسمی فروش نهایی بر اساس کیلوگرم خالص درج‌شده روی قبض باسکول رسمی صادر می‌شود.

سوالات متداول درباره وزن آرماتور